ابو الفضل مير محمدى زرندى

34

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

گفتن جملهء « سمعا و طاعة لعمر » اطاعت خود را از عمر اظهار نمود « 1 » . و نيز از صدوق ( عليه الرحمه ) نقل مىكند : مردم از نظر عقيده درباره معاويه كه كتابت وحى موجب فضيلت او است سخت در اشتباهند زيرا او با عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح - كه قبلا خيانت او را نقل كرديم و گفتيم كه او عاقبت از دين اسلام برگشت و مرتد شد - قرين گشته و كتابت وحى را داشته‌اند « 2 » . و در سابق از يعقوبى نقل كرديم كه معاويه جزء عده‌اى بود كه وحى و نامه و عهدنامه‌ها را مىنوشتند ولى معلوم نيست كه كداميك از اينان وحى را مىنوشته و كداميك نامه‌ها را ؟ . و حلبى در كتاب خود « السيرة » از بعضى نقل كرده كه معاويه و زيد بن ثابت هر دو ملازم خدمت پيغمبر بوده‌اند و وحى و غيره را مىنوشتند و كارى جز نوشتن نداشتند . با توجه به مطالب فوق ، جز نقل حلبى ، كلامى كه دلالت كند كه معاويه كاتب وحى بوده ديده نشد و كلام حلبى از جهت اينكه منفرد است ، صلاحيت براى استدلال ندارد و بر فرض قبول ، ناچار بايد گفت : معاويه مدتى بسيار اندك كتابت وحى داشته زيرا او در اواخر عمر پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) ، نزديك وفات آن حضرت اسلام آورده است . و عده‌اى ، كه مرحوم علامه حلى هم جزء آنها است ، قبول نكرده‌اند كه معاويه كاتب وحى بوده و گفته‌اند معاويه 5 ماه قبل از وفات پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) اسلام آورد و به عباس متوسل شد تا نزد پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) از او شفاعت كند ، عباس شفاعت نمود و آن حضرت هم پذيرفت ، و نيز عباس از حضرت خواهش كرد كه معاويه در جزء آن 15 نفر كه نويسندگى داشتند مشغول نوشتن نامه‌ها گردد « 3 » . و استاد عقّاد مىنويسد : معاويه ، خواندن و نوشتن و علم حساب را ياد گرفت و در اينكه معاويه براى پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) نويسندگى مىكرده اخبار بر آن اتفاق دارند ولى آيا او كاتب وحى هم بوده ، اتفاقى در بين نيست . و همينطور در اينكه معاويه حافظ آياتى بوده

--> ( 1 ) ذيل حديث از كتاب قاموس الرجال شوشترى در شرح حال معاويه نقل شده . ( 2 ) بحار الانوار ، طبع جديد ، ج 92 ، ص 36 . ( 3 ) كشف الحق و نهج الصدق ص 11 .